Lijfrenteverzekering

Een lijfrente is een levensverzekering of bankspaarrekening die bedoeld is als (aanvullende) pensioenvoorziening. De lijfrente in verzekeringsvorm wordt vaak lijfrenteverzekering genoemd, de lijfrente in bankspaarvorm lijfrenterekening. De lijfrente is een uitgestelde lijfrente of een ingegane lijfrente. Bij de uitgestelde lijfrente wordt een kapitaal gespaard (gespaard of belegd) als (aanvullend) pensioen. Op de afgesproken einddatum komt de verzekering tot uitkering. De uitkering wordt aangewend voor een direct ingaande lijfrente. De lijfrente voorziet in een periodieke uitkering. Onder bepaalde voorwaarden zijn de betaalde premies fiscaal aftrekbaar. De uitkering is in dat geval wel belast.

Fiscale aftrekmogelijkheden

De betaalde inleg zijn doorgaans fiscaal aftrekbaar (d.w.z., de verzekeringnemer of spaarder beperkt zich meestal tot de vormen en -bedragen waarvoor dit geldt). De verzekering of bankspaarrekeing valt in dat geval in box 1 waardoor over het opgebouwde kapitaal ook geen vermogensrendementsheffing betaald hoeft te worden. Over de uitkering dient wel inkomstenbelasting betaald te worden.

De inleg kan worden opgevoerd als “uitgaven voor inkomensvoorzieningen” mits er sprake is van één van de volgende lijfrentes:

Soorten lijfrentes

Van de hierboven genoemde drie varianten is de eerste variant verreweg de bekendste. Bij een lijfrente ter compensatie van het pensioentekort zijn er fiscaal gezien drie mogelijkheden:

1. Oudedagslijfrente
2. Nabestaandenlijfrente
3. Tijdelijke oudedagslijfrente

Tot 1 januari 2006 was ook de premie voor een overbruggingslijfrente fiscaal aftrekbaar.

Gerichte en zuivere lijfrenteverzekering

Een lijfrenteverzekering kan een zuivere- of een gerichte lijfrente zijn. Bij de zuivere lijfrenteverzekering staat de hoogte van de uitkering voor aanvang van de verzekering reeds vast. Bij de gerichte lijfrenteverzekering staat de uitkering nog niet vast. Aan de hand van het opgebouwde eindkapitaal wordt een uitkering bepaald. De gerichte lijfrenteverzekering wordt gebruikt als uitgestelde lijfrenteverzekering, de zuivere lijfrenteverzekering als ingegane lijfrenteverzekering.

Oudedagslijfrente

De oudedagslijfrente is een lijfrente ter aanvulling van het pensioentekort. De verzekering mag op ieder willekeurig moment ingaan 5 jaar na de AOW-leeftijd. De verzekering of rekening dient levenslang (tot het overlijden van de verzekerde) uit te keren. De uitkering mag afnemen tot 70% van de oorspronkelijke uitkering.

Nabestaandenlijfrente (alleen verzekering)

De nabestaandenlijfrente is een lijfrente die wordt afgesloten als voorziening voor de nabestaanden. De verzekering keert uit op het moment dat de verzekerde komt te overlijden. De uitkering kan tijdelijk zijn (een vooraf overeengekomen duur maar in ieder geval niet langer dan totdat de begunstigde / nieuwe verzekerde komt te overlijden) of levenslang (totdat de begunstigde komt te overlijden).

Tijdelijke oudedagslijfrente

De tijdelijke oudedagslijfrente voorziet in een tijdelijke uitkering vanaf de 65 jarige leeftijd of de ingangsdatum van het pensioen tot de afgesproken einddatum of eerder overlijden van de verzekerde. De maximale uitkering mag circa € 20.000,– bedragen.

Overbruggingslijfrente (alleen verzekering)

De overbruggingslijfrente was tot 1 januari 2006 een fiscaal toegestane lijfrenteverzekering. Met ingang van 1 januari 2006 is de premie niet meer aftrekbaar. De reeds opgebouwde rechten bleven onaangetast. De overbruggingslijfrente dient voor de overbrugging van de gewenste pensioneringsdatum tot de 65 jarige leeftijd.

Uitkeringstermijn

De uitkering vindt meestal achteraf per maand, kwartaal, half jaar of jaar plaats. Of er bij overlijden nog een slotuitkering is voor het betreffende termijngedeelte hangt van de voorwaarden af.

Jaarruimte en reserveringsruimte

De inleg voor de lijfrenteverzekering of lijfrenterekening is slechts aftrekbaar indien er volgens bepaalde regels een pensioentekort is. De maximale hoogte van de aftrek wordt bepaald aan de hand van de zogenoemde jaarruimte en de reserveringsruimte. Daarnaast is het mogelijk de fiscale oudedagsreserve (FOR) om te zetten in een lijfrente of ten laste van de stakingswinst een stakingslijfrente te bedingen.

Jaarruimte

De jaarruimte dient ter compensatie van het pensioentekort in het belastingjaar zelf. Voor de bepaling van de jaarruimte is een formule opgesteld:

0,17 x premiegrondslag – (7,5xA) – F – S

Waarbij:

Berekeningsmodule belastingdienst

Reserveringsruimte

Met de reserveringsruimte kan de onbenutte jaarruimte van de afgelopen zeven jaar worden ingehaald.

Overtreding van de lijfrentevoorwaarden

Als er een verboden handeling wordt verricht, dan voldoet deze niet meer aan de gestelde voorwaarden. Alle inleg die in aftrek is gebracht, inclusief het behaalde rendement, moeten in één keer bij het inkomen worden opgeteld. Verder is er een revisierente van 20% van de economische waarde verschuldigd.

Verboden handelingen zijn

Lijfrente oud regime – In welke jaar belast?

Als u een kapitaalverzekering met lijfrenteclausule heeft waarop het oude fiscale regime van toepassing is dan is één van de mogelijkheden dat u de uitkering ook in een keer kunt ontvangen. U betaalt dan natuurlijk wel progressief inkomstenbelasting over de uitkering.

Het moment van expiratie is van belang in welk jaar u belasting moet betalen. Dit is als de uitkering “vorderbaar en inbaar” is. Er moet dan aan drie voorwaarden zijn voldaan:

  1. De expiratiedatum (einddatum verzekering) is bereikt;
  2. Het verzoek tot opname ineens is gedaan; en
  3. Alle relevante documenten om tot uitkering over te kunnen gaan zijn door de verzekeringsmaatschappij ontvangen.

Een uitkering is dan in dat jaar belast omdat deze vorderbaar en inbaar is. Dat geldt ook als de uitbetaling pas het volgende jaar  plaatsvindt.

Uitzondering. Als u pas in dat volgende jaar aangeeft dat u de uitkering in een keer wenst te ontvangen en/of u ook dan alle relevante stukken aanlevert, dan is de uitkering belast in dat jaar. U voldoet namelijk dan pas aan de drie voorwaarden.

Verbetering aanspraak op pensioen

Een “verbetering aanspraak op pensioen” is een met terugwerkende kracht doorgevoerde verbetering van het pensioen. In dergelijke gevallen kan het voorkomen dat de jaarruimte ook met terugwerkende kracht aangepast moet worden. De onterecht verleende jaarruimte kan worden teruggevorderd. Dit geldt niet wanneer er wordt deelgenomen aan een collectieve pensioenregeling.

Overgangsrecht (verzekeringen)

Oude regels zijn nog lange tijd van belang door de lange duur van veel lijfrenteverzekeringen en door het overgangsrecht. Zo was er de Brede Herwaardering op 1 januari 1992. Een belangrijk kenmerk van een lijfrenteverzekering is nog steeds of deze onder het “oude regime” van daarvoor valt, of onder het “nieuwe regime”. Dat laatste moet dan nader gespecificeerd worden omdat er later nog meer veranderingen zijn geweest.

Met de invoering van het nieuwe belastingstelsel op 1 januari 2006 zijn de regels voor lijfrenteaftrek gewijzigd. Algemeen geldt dat het voor het voor 1 januari 2006 opgebouwde gedeelte de oude regels blijven gelden. Voor de opbouw vanaf 1 januari 2006 gelden de nieuwe, hierboven weergegeven, regels.